Xususiy va ommaviy B2B bulutlar
Ommaviy bulut qoidalari bilan ishlaydigan bulut — o‘z uskunangizda
Bo‘limlar va mijozlar resurslarni o‘zlari buyurtma qiladi, IT bir marta bosish bilan tasdiqlaydi, bulutdagi kvotalar qo‘l mehnatisiz o‘zgaradi. O‘z-o‘ziga xizmat portali birinchi kundan tayyor, ochiq stek, litsenziya yadrolar emas, serverlar bo‘yicha.
1 / 4 · Mijoz · portalInternet-bank jamoasiga resurs yetmayapti. Loyiha rahbari 4 ta o‘rniga 6 ta vCPU so‘raydi — to‘g‘ridan-to‘g‘ri portalda.
2 / 4 · IT · portalResurslar menejeri arizani ko‘radi va uni bir marta bosish bilan tasdiqlaydi.
3 / 4 · OpenNebulaPortal OpenNebula’dagi kvotani o‘zi o‘zgartiradi. Kutib turgan ma’lumotlar bazasi serveri ishga tushadi.
4 / 4 · Mijoz · portalLoyihada yangi kvota — 6 ta vCPU. Qaror o‘zgarishlar tarixida saqlanadi.
Nima o‘zgaradi
Avval va endi
Virtuallashtirishni istalgan stekda qurish mumkin. Uning ustidagi qatlam — loyihalar, resurs buyurtmasi, manzillar, shlyuzlar — odatda bitta muhandisning skriptlariga tayanadi.
Imkoniyatlar qisqacha
Platforma nimalarga qodir
To‘qqizta imkoniyat — har biri bir qatorda. Istalganini bosing — quyida ishchi stend kadrlari bilan batafsil tahlil.
Kimlar uchun
Beshta boshlang‘ich nuqta
Portal: batafsil
IT, bo‘limlar va mijozlar uchun yagona portal
Barcha kadrlar OpenNebula 7.4 va Claugine ishchi stendida olingan. Mijozlar o‘ylab topilgan: «DemoBank» ATB va «DemoSug‘urta» SK, maydon Toshkentda. Kattalashtirish uchun kadrni bosing. Portal interfeysi rus va ingliz tillarida.
01 · Mijozlar va tashkilotlar
Har bir mijoz — alohida tashkilot
Tashqi mijoz, sho‘ba kompaniya yoki bo‘lim o‘z tashkilotiga ega bo‘ladi: loyihalar, foydalanuvchilar va kvotalar. Operator hammasini bitta ekranda ko‘radi.
- Loyihalar va foydalanuvchilar soni, tasdiq kutayotgan arizalar — bitta ro‘yxatda
- Mijozga sotuv menejeri va asosiy mijozlar menejeri biriktiriladi
- Foydalanuvchilarni tashkilot yoki loyiha administratorining o‘zi taklif qiladi


Namoyish stendi, ma’lumotlar shartli.
02 · Loyihalar
Resurslar loyihalarga beriladi
Loyihaning o‘z kvotasi, tarmog‘i va foydalanuvchilari bor. OpenNebula’da unga alohida guruh mos keladi — uni portal o‘zi yaratadi.
- Loyiha pilot (POC) sifatida boshlanadi va alohida qaror bilan produktivga o‘tkaziladi
- Mas’ullar pilot va shartnoma tugashi haqida oldindan xabarnoma oladi
- Hech narsa bir marta xato bosish bilan o‘chirilmaydi: pauza, to‘xtatib turish, har bir mashinaning to‘liq nusxasi bilan saqlash, arxiv

Namoyish stendi, ma’lumotlar shartli.
03 · Buyurtma va tasdiqlash
Chatdagi arizalar o‘rniga portalda buyurtma
Loyiha administratori vCPU, xotira va saqlash hajmini buyurtma qiladi va sababini yozadi. Ariza IT yoki provayder tomonidagi mas’ulning navbatiga tushadi.
- Qaysi tasdiqlar kerakligi, ularni hozir kim bera olishi va ariza sizni kutayotgani ko‘rinadi
- Tasdiqlovchi qiymatlarni o‘zgartirishi va izoh qoldirishi mumkin — loyiha tasdiqlangan qiymatni ko‘radi
- Resurs hajmini oshirmaydigan o‘zgarishlar tasdiqsiz o‘tadi; resurs oshishi yoki yangi tarmoq — tasdiqlash orqali


04 · Avtomatik kvotalar
Tasdiqlangan buyurtma o‘zi bulut sozlamalariga aylanadi
Portal OpenNebula’da guruh, administrator, kvota va kirish qoidalarini, tashqariga chiqish uchun esa tarmoqlar, manzillar va shlyuzni yaratadi. Muhandis hech narsani qo‘lda sozlamaydi.
- Portal bulutdagi kvotani buyurtma qilingani bilan solishtiradi va natijani loyiha sahifasida ko‘rsatadi
- Kvota yetmagan mashina tasdiqdan so‘ng darhol ishga tushadi
- Loyiha saqlash hajmini bitta son bilan oladi va uni disklar, obrazlar va fayllar o‘rtasida o‘zi taqsimlaydi



Namoyish stendi, ma’lumotlar shartli.
05 · O‘z-o‘ziga xizmat
Mijoz o‘ziga tegishlisini ko‘radi va mustaqil ishlaydi
Umumiy ko‘rinishda — loyihalar, amaldagi kvotalar va nechta mashina ishlayotgani. Foydalanuvchilar mashinalarni OpenNebula konsolida, portal bergan hisob yozuvi bilan o‘zlari ishga tushiradi.
- Resurslarni oshirish arizasi — to‘g‘ridan-to‘g‘ri loyihadan, xat va qo‘ng‘iroqlarsiz
- Ariza holati va tasdiqlovchining izohi loyihada ko‘rinadi
- Disklar, obrazlar, konsol, snapshotlar va zaxira nusxalar — OpenNebula vositalari bilan



Namoyish stendi, ma’lumotlar shartli.
06 · Hisob va tarix
Resurslarning har bir o‘zgarishi qayd etiladi
Loyiha qachon yaratilgani, kvota qachon va qanchaga o‘zgargani, qiymatlar necha kun amal qilgani va bulutda qo‘llangani.
- Tashkilot va har bir loyiha bo‘yicha tarix
- Auditorning «resurslarni kim va qachon bergan» degan savoliga javob
- Mijozlar bilan hisob-kitob uchun asos: tariflar va hisob-fakturalar sizning billing tizimingizda yuritiladi


Namoyish stendi, ma’lumotlar shartli.
07 · Rollar va xavfsizlik
Har kim faqat o‘ziga tegishlisini ko‘radi
Portalda hamma ishlaydi: muhandislar, provayder sotuvchilari va resurs iste’molchilarining o‘zlari. Farq faqat rollar va huquqlarda.
Portal ostida
Portal va OpenNebula: kim nimaga javob beradi
Platforma uzoq vaqtdan beri alohida ishlab kelayotgan ochiq komponentlardan yig‘ilgan. Claugine portali ularga birgalikda yetishmagan narsani qo‘shadi.
Claugine portali — biznes qatlami
- Tashkilotlar, loyihalar, foydalanuvchilar va rollar
- Resurs buyurtmasi, tasdiqlash va kvotalar
- Maydonlar, klasterlar va sig‘im zaxirasi
- O‘zgarishlar tarixi va harakatlar jurnali
- Avtomatika: tasdiqlangan buyurtma bulut sozlamalariga aylanadi
OpenNebula — bulut dvigateli
- Virtual mashinalar, disklar, obrazlar
- Tarmoqlar va xavfsizlik guruhlari
- Konsol, snapshotlar, zaxira nusxalar
- Foydalanuvchilar portal bergan hisob yozuvi bilan tanish OpenNebula konsolida ishlaydi
08 · Tarmoqlar va izolyatsiya
Har bir loyiha — o‘z tarmog‘ida
Turli bo‘lim va mijozlarning loyihalari, siz ularni aniq ulamaguningizcha, bir-birini ko‘rmaydi. Tashqariga chiqish shlyuzlar orqali o‘tadi, har birining o‘z mas’uliyat zonasi bor.
Loyiha shlyuzi ichki manzillar uchun SNAT bajaradi, uni loyiha egasi boshqaradi. Provayder chegarasi faqat loyihaga berilgan manzillarni o‘tkazadi va o‘tkazuvchanlikni buyurtma qilingan darajagacha cheklaydi: 10 dan 1000 Mbit/s gacha.
Loyihada yo internet, yo korporativ tarmoq bo‘ladi, ikkalasi birga emas: bu qoida tasodifiy to‘g‘ridan-to‘g‘ri kirishdan himoya qiladi.
WireGuard orqali L2 kanal loyihani sizning maydoningiz bilan bog‘laydi — masalan, mashinalarni manzillarini o‘zgartirmasdan ko‘chirish uchun.


Namoyish stendi, ma’lumotlar shartli.
Manzillarni portal beradi: loyiha administratori faqat quyi tarmoq hajmini tanlaydi. Ichkarida — fabrika ustidagi BGP EVPN / VXLAN; tarmoq muhandislari uchun bu standart texnologiyalar, ularni Arista va Juniper kommutatorlari qo‘llab-quvvatlaydi.
09 · Sig‘im
Qancha berish mumkinligini platforma hisoblaydi
Miqyos misoli — O‘zbekistondagi top-5 bankning buluti: asosiy maydon Toshkentda, zaxira maydon Samarqandda. Har bir xostda 2,8 GGs chastotali 32 yadroli ikkita protsessor va 1 TB xotira.
Zichlik va zaxirani platforma o‘zi hisoblaydi: bankning produktiv tizimlari uchun yadroga 3–4 vCPU rejalashtiramiz va xost ishdan chiqishi uchun zaxira saqlaymiz.
Odatiy mashinalar (vCPU / GB xotira): masofaviy bank xizmati veb qismi — 4 / 8, ilovalar — 8 / 32, ABS ma’lumotlar bazasi — 32 / 256, DWH — 48 / 512, protsessing — 16 / 64.
Saqlash
Massiv yoki serverlarning o‘zidagi disklar
Agar massiv mavjud bo‘lsa, mashinalar unda NFS, iSCSI yoki FC orqali joylashadi. Yoki disklar serverlarga o‘rnatiladi va LINSTOR ma’lumotlar nusxalarini bir nechta tugunda saqlaydi. O‘sha bank misolida:
NVMe va SSD — produktiv va ma’lumotlar bazalari uchun, SSD-keshli gibrid HDD — qolganlari uchun. Darajalarni klasterlar bo‘yicha ajratish qulay.
O‘rnatish
Bulut yagona tavsifdan o‘rnatiladi
Muhandislaringiz bilan birga uskunalar, tarmoqlar va platformani tavsiflaymiz. Platforma va portal shu tavsifdan avtomatik o‘rnatiladi.
- Oddiy x86 serverlar, turli avlodlar bo‘lishi mumkin
- Har bir serverda Redfish’li IPMI: avtomatika xostni shu orqali boshqaradi
- Tarmoq 10G dan, 25G tavsiya etiladi

Namoyish stendi, ma’lumotlar shartli.
Provayderlar va ma’lumotlar markazlari uchun
Portal, rollar va tarmoqlar tayyor
Bulut biznesi virtuallashtirish ustida boshlanadi: mijozga portal, provayderga esa rollar, hisob va tarmoq chegaralari kerak. Odatda bu qatlamni o‘zingiz yozib, o‘zingiz yuritishingizga to‘g‘ri keladi.
Bulutni ishga tushiryapsiz
Resurslarni birinchi kundan soting
- Mijoz loyihani o‘zi buyurtma qiladi, muhandisingiz tasdiqlaydi, avtomatika tarmoqlar, manzillar va shlyuzni yaratadi
- Sinov davri o‘rnatilgan: loyiha tugash sanasi bor pilot sifatida boshlanadi
- Sotuvchi o‘z mijozlari bilan ishlaydi va boshqalarnikini ko‘rmaydi
- Provayder chegarasi o‘tkazuvchanlikni buyurtma qilingan darajagacha cheklaydi
- Zich server oddiy server kabi litsenziyalanadi: bitta litsenziyaga ko‘proq mijoz vCPU’si to‘g‘ri keladi
Siz allaqachon bulutsiz
Ishlab turgan platforma yonida ikkinchi kontur
- Tejamkor yo‘nalish: test, ishlab chiqish, zaxira nusxalar va arxiv — zich serverlar va gibrid disklarda
- Yangi maydon yoki hudud: portal, rollar va tarmoqlar — birinchi kundan
- Yirik mijoz uchun ajratilgan bulut: alohida klaster, izolyatsiyalangan tarmoq, o‘z portali
- Ishlab turgan platformaga tegilmaydi: yangi kontur o‘z serverlarida ishlaydi va ma’lumotlar markazi tarmog‘iga ulanadi
- Litsenziyaga faqat yangi kontur serverlari kiradi
Litsenziyalash
Litsenziya yadrolar emas, serverlar bo‘yicha
Bitta litsenziya — yuklama ishlaydigan bitta jismoniy server. Yadrolar, soketlar va xotira hisoblanmaydi. Taqqoslash uchun — boshqa virtualizatsiya platformalari qo‘llaydigan yadro bo‘yicha model.
O‘z-o‘ziga xizmat portali — tayyor holda
Boshqa virtualizatsiya platformalarida portal hamma joyda ham, barcha tahrirlarda ham bo‘lavermaydi. Bu yerda u platformaning bir qismi: bo‘limlar va mijozlar resurslarni o‘zlari buyurtma qiladi, tasdiqlash va kvotalar o‘rnatilgandan so‘ng darhol ishlaydi.
Bugun: ikki maydonda 40 ta server, har birida 32 yadroli ikkita protsessor
Toshkentda 24 ta xost va Samarqanddagi zaxirada 16 ta, boshqaruv serverlarisiz.
Uch yildan so‘ng: o‘sha 40 ta server, 64 yadroli protsessorlar
Protsessorlar zichroqlariga almashtirildi.
Misol narxni emas, litsenziyalanadigan birliklar soni qanday o‘zgarishini ko‘rsatadi: narxlar yetkazib berish shartlariga bog‘liq, hisob-kitobni loyihangiz uchun qilamiz. Yadro bo‘yicha model — keng tarqalgan virtualizatsiya platformalarining 2026-yilgi ochiq shartlari asosida: yadrolar bo‘yicha obuna, odatda har bir protsessorga kamida 16 ta yadro. Aniq mahsulot va tahrir shartlarini hisob-kitob paytida tekshiramiz.
Serverlaringiz uchun litsenziyalar sonini — hozir va uch yildan so‘ng — hisoblab, yadro bo‘yicha model bilan solishtiramiz.
Hisob-kitob so‘rashKo‘chish
Bir kechada emas, bosqichma-bosqich ko‘chish
Mashinalarni ko‘chirishdan emas, mavjud narsalarni tavsiflashdan boshlaymiz. Bu bosqichdagi xato eng qimmatga tushadi.
- TekshiruvQanday mashinalar bor, ular amalda qancha resurs sarflaydi, qanday tarmoqlar, litsenziyalar va texnik yordam.
- TavsifMuhandislaringiz bilan birga uskunalar, tarmoqlar va quyi tarmoqlarni tavsiflaymiz. Platforma shu tavsifdan avtomatik o‘rnatiladi.
- PilotNamunaviy mashinalarni ko‘chiramiz: Linux, Windows, ilova, baza. Unumdorlik, tarmoq va zaxira nusxalashni tekshiramiz.
- Ko‘chirishGuruhlab, tizim profillari bo‘yicha. VMware’dan — standart OneSwap vositasi bilan: u vCenter’ga ulanadi, disklarni konvertatsiya qiladi, obrazlar, manzillar va mashina shablonini yaratadi.
- Eskisini chiqarishServerlar foydalanishdan chiqariladi yoki avlodi imkon bersa, yangi klasterga o‘tadi.
Nega Acropolis Integro
Bulutni keyin uni yuritadigan jamoa quradi
Biz Toshkentdagi tizim integratorimiz: uskunalarni yetkazib beramiz, platformani o‘rnatamiz, muhandislaringizni o‘qitamiz va birinchi darajali texnik yordam bo‘lib qolamiz.
Banklar
Bankning HCI platformasini geografik jihatdan uzoq ikki ma’lumotlar markazida loyihalab, joriy etdik; uni asosiy bank tizimlari yuklamasi ostida yuritamiz.
Telekom
HCI asosidagi xususiy bulut, SAN va ma’lumotlar markazi tarmoqlarini modernizatsiya qilish, zaxira nusxalash tizimlari.
Muhim tizimlar 24/7
Qat’iy SLA bilan MBBTni qo‘llab-quvvatlash va ekspluatatsiya autsorsingi: butun majmua uchun bitta jamoa javob beradi.
Savollar
Odatda nimalarni so‘rashadi
Bu OpenNebula-ku — uni bepul o‘rnatish mumkin. Platforma nima qo‘shadi?
Mumkin. Lekin odatda o‘zingiz yozib, o‘zingiz yuritadigan narsalar qoladi: tasdiqlashli portal, rollar, shlyuz va chegarali tarmoq modeli, loyihaning hayot sikli va butun platformani yagona tavsifdan o‘rnatish. Aynan shu qatlamni Claugine yopadi.
Biror narsa buzilsa, kim javob beradi?
Har bir qatlam o‘z vendorining yordamida turishi mumkin, murojaatni esa bitta oynaga — bizga ochasiz. Qaysi qatlamlarni vendor yordamiga qo‘yishni tizimlarning muhimligiga qarab birga hal qilamiz.
| Qatlam | Kim qo‘llab-quvvatlaydi | Nima beradi |
|---|---|---|
| Birinchi daraja, uskunalar, tarmoq, murojaatlarni yo‘naltirish | Acropolis Integro | 24/7/365 |
| OpenNebula | OpenNebula Systems | 24×7 gacha SLA’li obuna |
| VyOS | VyOS | uzoq muddatli yordamga ega versiyalar va xavfsizlik tuzatishlari |
| Ubuntu 26.04 | Canonical | xavfsizlik yangilanishlari 2031-yilgacha, Ubuntu Pro bilan — 2036-yilgacha |
| LINSTOR / DRBD | LINBIT | 24×7 gacha yordam |
Stek ommabop emas. Mutaxassislarni qayerdan topamiz?
Portal qo‘l mehnatining bir qismini olib tashlaydi, uning ostida esa Linux, KVM va BGP EVPN — bu ko‘nikmalar muhandislaringizda bor. Joriy etish vaqtida jamoani o‘qitamiz va birinchi darajali yordam bo‘lib qolamiz.
Qachon bu mos kelmaydi?
Agar sizda 3–4 ta server bo‘lib, IT bo‘limidan boshqa iste’molchi bo‘lmasa: bulut qatlami o‘zini oqlamaydi, biz soddaroq sxemani taklif qilamiz. Shuningdek, butun stek uchun bitta vendor va bitta yordam shartnomasi shart bo‘lsa: bu yerda bir nechta mustaqil komponent bor va shartnomalar ham bir nechta bo‘ladi.
Birinchi uchrashuvga nima tayyorlash kerak?
- Resurslardan kim foydalanadi: bo‘limlar, sho‘ba kompaniyalar yoki tashqi mijozlar?
- Nimadan ko‘chyapsiz: boshqa virtualizatsiya platformasi, eski uskunalar yoki noldan boshlayapsizmi?
- Sizda nechta mashina bor va ular amalda qancha resurs sarflaydi?
- Hozir va uch yildan so‘ng nechta maydon bo‘ladi?
- Qayta foydalanish mumkin bo‘lgan massiv bormi yoki ma’lumotlarni serverlarda saqlaymizmi — qaysi disklarda?
- Ma’lumotlar markazida qanday tarmoq: 10G yoki 25G, qanday kommutatorlar?
- Qaysi tizimlar muhim va ularga qanday yordam kerak?
- Boshlanishda va uch yildan so‘ng nechta yuklama serveri kerak?
Bulutni ishchi stendda ko‘rsatamiz
30 daqiqa onlayn: portal mijoz, sotuvchi va muhandis ko‘zi bilan. Demodan so‘ng maydoningizni ko‘rib chiqamiz va pilot uchun konfiguratsiya tuzamiz.